MOBIB

Vanaf september 2012 is voorzien dat het MOBIB-systeem stapsgewijs in Vlaanderen zal worden ingevoerd op de voertuigen van De Lijn – in navolging van de toepassing door het MIVB. De MOBIB chipkaart is een nieuwe vervoerskaart, voorzien van een chip, die je nadien zelf via internet of een automaat in het station kan opladen met het contract dat je nodig hebt: een abonnement, een 10-rittencontract, een vervoerscontract tegen voorkeurtarief,… De kaart wordt van op afstand gelezen via RFID, wat heel wat sneller gaat dan het afstempelen van de oude kaarten, en zo worden wachtrijen dus vermeden.

Niets dan voordelen, zou je op het eerste zicht denken… maar op het vlak van privacy roept de nieuwe kaart heel wat vragen en bedenkingen op. Zo kunnen bepaalde gegevens van de MOBIB- kaart vanop afstand worden gelezen via RFID. In tegenstelling tot andere elektronische kaarten (zoals bankkaarten, SIS-kaart en e-ID) hoef je de kaart dus niet uit je portefeuille te halen en in één of andere machine te stoppen om ze te laten lezen. Bevindt de kaart zich dicht genoeg bij de lezer, dan wordt ze vanzelf gelezen. In principe kan deze informatie dus gelezen worden zonder dat je het beseft.

Een toetsing van het MOBIB- systeem aan artikel 8 van het EVRM levert een aantal bedenkingen op m.b.t. het legaliteitsbeginsel en het proportionaliteitsbeginsel, welke stellen dat persoonsgegevens enkel mogen worden verwerkt in een beperkt aantal, in de wet opgesomde, gevallen of indien de betrokkenen daartoe hun toestemming hebben verleend en dat de maatregel eveneens nodig moet zijn in een democratische samenleving.

De Privacycommissie benadrukte bovendien het bijzondere belang van een goede informatieverstrekking wanneer er RFID wordt gebruikt. De gegevensverwerking is dan niet zichtbaar en niet controleerbaar voor de betrokkene. Ten slotte geldt voor elke verwerking van persoonsgegevens dat de verantwoordelijke voor de verwerking er ook moet voor zorgen dat de gegevens voldoende beveiligd zijn.

Er stellen zich grote problemen omtrent de veiligheid van de MOBIB-kaart (geen cryptografische bescherming) en problemen omtrent de privacy van de gebruikers (gebrek aan betrouwbaarheid bij de bescherming van persoonsgegevens, een aanduiding van de namen en voornamen die niet onontbeerlijk is, de mogelijkheid om mensen op te sporen omwille van het bijhouden van de drie laatsteritten…). Voor abonnees van de MIVB – en binnenkort ook De Lijn - bestaat er bovendien geen privacyvriendelijk alternatief meer. De Liga voor Mensenrechten en La Ligue des droits de l’homme roepen dan ook op om de aanbevelingen van de Privacycommissie volledig na te leven en tot een versterking van de maatregelen ter beveiliging van de MOBIB-kaart.